Podstawy i działanie Otwartego Funduszu Emerytalnego cz. 1

Czym jest OFE i jak działa?

OFE to rodzaj funduszu emerytalnego w Polsce, który jest zarządzany i reprezentowany przez Powszechne Towarzystwo Emerytalne (PTE). Fundusze te powstały w ramach reformy emerytalnej w 1999 roku i mają za zadanie gromadzenie oraz inwestowanie części składek emerytalnych ubezpieczonych.

Kluczowe cechy OFE:

• Cel: Gromadzenie środków pieniężnych na przyszłe świadczenia emerytalne.
• Charakterystyka: Prywatna instytucja inwestująca powierzone środki na rynku kapitałowym, głównie w akcje polskich spółek (wysoki udział w portfelach).
• Składka: Aktualnie do OFE trafia 2,92% podstawy wymiaru składki emerytalnej dla osób, które podjęły taką decyzję (pozostała część składki – 4,38% – trafia na subkonto w ZUS) .

Przystąpienie do OFE

Dla nowych bezpieczonych: Uczestnictwo jest DOBROWOLNE

Od 2014 roku członkostwo w OFE nie jest obowiązkowe dla osób, które rozpoczynają swoją pierwszą pracę lub inną działalność zarobkową, z tytułu której odprowadzane są składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (dotyczy to osób urodzonych po 31 grudnia 1968 r.).
Jeśli nie złożysz deklaracji o przystąpieniu do OFE w ciągu 4 miesięcy od rozpoczęcia pracy, cała składka (7,3%) trafi na Twoje subkonto w ZUS.

Jak to wygląda w praktyce (pierwsza praca):

1. Obowiązek ZUS: Jesteś objęty obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym i cała Twoja składka emerytalna (19,52% podstawy wymiaru) trafia do ZUS.
2. Decyzja w ciągu 4 miesięcy: Masz 4 miesiące od momentu podjęcia pierwszej pracy, aby złożyć w ZUS deklarację o przystąpieniu do wybranego OFE (wniosek ZUS-US-OFE-03).
3. Brak decyzji: Jeśli nie złożysz deklaracji w tym terminie, cała składka na II filar (czyli 7,3% podstawy wymiaru) pozostanie na Twoim subkoncie w ZUS, a do OFE nie trafi nic.

Dla kogo historycznie było obowiązkowe?

Obowiązek przystąpienia do OFE dotyczył osób, które:

• Urodziły się po 31 grudnia 1968 roku.
• Rozpoczęły działalność zarobkową, z tytułu której odprowadzana była składka emerytalna w okresie od 1999 do 2013 roku.

Osoby te stały się członkami OFE automatycznie, chyba że aktywnie złożyły wniosek o nieprzystępowanie (co miało miejsce w pierwszych latach reformy).

Status OFE dla obecnych członków (po 2014 r.)

Dla osób, które już są członkami OFE, system działa w trybie cyklicznej dobrowolności i wyboru. 

Co cztery lata (w tzw. okienkach transferowych) ubezpieczony może zdecydować:

Opcja	Opis
Kontynuacja OFE	Składasz w ZUS oświadczenie, że część Twojej składki (2,92% podstawy wymiaru) ma nadal trafiać do OFE. Pozostałe 4,38% trafia na subkonto ZUS.
Przejście do ZUS	Nie składasz żadnego oświadczenia. Cała składka na II filar (7,3% podstawy wymiaru) jest zapisywana na Twoim subkoncie w ZUS.

Ostatnie takie okienko transferowe miało miejsce od 1 kwietnia do 31 lipca 2024 roku 

Następne będzie w 2028 roku

OFE vs. ZUS – Główne różnice

Porównanie II filara z subkontem w ZUS jest kluczowe dla zrozumienia decyzji emerytalnych:

Cecha	Otwarty Fundusz Emerytalny (OFE)	Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) – Subkonto
Gromadzenie	Inwestowanie środków na rynku kapitałowym (głównie akcje).	Ewidencjonowanie i waloryzowanie składek.
Ryzyko	Wyższe (związane z wahaniami na giełdzie), ale z szansą na wyższą stopę zwrotu.	Niższe (waloryzacja, nie inwestycja).
Dziedziczenie	Tak, środki zgromadzone w OFE podlegają dziedziczeniu [1, 3].	Tak, środki na subkoncie w ZUS podlegają dziedziczeniu.
Wypłata	Docelowo przekazywanie do ZUS w ramach „suwaka” (omówienie w Części II).	Wypłata świadczenia przez ZUS po osiągnięciu wieku emerytalnego.