Emerytura z ZUS czy prywatna? Różnice, ryzyka i co najlepiej wybrać, aby zadbać o swoją przyszłość

1.

Obowiązkowość / Dobrowolność

Obowiązkowa. Składki odprowadzane są od wynagrodzenia brutto (pracodawca + pracownik) lub przez samozatrudnionych.

Dobrowolna. Oszczędzasz, jeśli chcesz.

2.

Właściciel zgromadzonych środków

Środki są wspólne (solidarność międzypokoleniowa). To obietnica wypłaty na starość, a nie fizyczne, odłożone pieniądze.

Środki są prywatną własnością oszczędzającego.

3.

Dziedziczenie

Zgromadzone środki (na subkoncie w ZUS) podlegają dziedziczeniu tylko w ograniczonym zakresie (po śmierci ubezpieczonego przed przejściem na emeryturę).

Środki są w pełni dziedziczone i wchodzą w skład spadku (poza wyjątkami w niektórych PPE).

4.

Dostęp do środków przed emeryturą

Brak możliwości wypłaty/dostępu przed osiągnięciem wieku emerytalnego i spełnieniem warunków.

Możliwy, choć często wiąże się to z utratą ulg podatkowych (tzw. zwrot). W IKE/IKZE wypłata jest możliwa, ale z konsekwencjami.

5.

Wiek przejścia na emeryturę

Wiek jest ustawowy (obecnie 60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn), a uprawnienie zależy od stażu pracy.

Oszczędzający sam decyduje o dacie wypłaty (po spełnieniu warunków wieku i czasu oszczędzania, np. 5 lat w III filarze).

6.

Wysokość świadczenia

Zależy od waloryzacji składek, zgromadzonego kapitału oraz średniej długości życia (tablic dalszego trwania życia GUS).

Zależy wyłącznie od sumy wpłat i stopy zwrotu z inwestycji (zysków/strat).

7.

Bezpieczeństwo Kapitału

Gwarantowane przez państwo.

Nie gwarantowane (ryzyko inwestycyjne ponosi oszczędzający), choć środki są chronione przez fundusze emerytalne lub ubezpieczeniowe.

8.

Ulgi podatkowe w trakcie oszczędzania

Brak, składki odprowadzane są od dochodu brutto.

Tak. Wpłaty na IKZE można odliczyć od podstawy opodatkowania (ulga w PIT). Wpłaty pracodawcy do PPE są zwolnione ze składek ZUS.

9.

Opodatkowanie wypłaty emerytalnej

Emerytura ZUS jest opodatkowana podatkiem dochodowym (PIT), z wyjątkiem kwoty wolnej od podatku.

Wypłata spełniająca warunki (np. IKE/IKZE) jest zwolniona z 19% podatku Belki (podatku od zysków kapitałowych).

10.

Ryzyko Demograficzne/Polityczne

Bardzo wysokie. Wysokość świadczeń zależy od liczby pracujących vs. emerytów. Wymaga decyzji politycznych o waloryzacjach.

Niskie. Ryzyko dotyczy głównie zysków inwestycyjnych. System nie jest zależny od stanu demograficznego państwa.

11.

Elastyczność wpłat

Brak. Składka jest stałym procentem wynagrodzenia.

Pełna elastyczność. Można wpłacać regularnie lub nieregularnie, do wysokości rocznego limitu.

12.

Transfer środków

Możliwy tylko w ograniczonym zakresie (OFE do ZUS).

Łatwy. Można zmieniać instytucje prowadzące IKE/IKZE bez utraty zgromadzonych środków i ulg.

13.

Zarządzanie / Decyzje Inwestycyjne

Zarządzanie centralne przez ZUS. Brak wpływu na inwestowanie środków.

Oszczędzający decyduje o wyborze funduszu, strategii inwestycyjnej i poziomie ryzyka.

14.

Wpływ inflacji na kapitał

Środki w ZUS są waloryzowane (zazwyczaj inflacja + wzrost płac), ale faktyczna wartość zależy od wskaźników.

Wartość zależy od wyników inwestycyjnych – jeśli inwestycje nie nadążą za inflacją, siła nabywcza kapitału spada.

15.

Cel/Funkcja Systemu

Podstawowe zabezpieczenie socjalne na starość (często nie wystarcza na utrzymanie dotychczasowego poziomu życia).

Uzupełnienie luki w dochodach po przejściu na emeryturę, aby utrzymać standard życia.