Podstawy współczesnego systemu: trzy filary emerytalne
Obecny polski system emerytalny opiera się na strukturze trójfilarowej, która łączy element repartycyjny (I filar) z elementami kapitałowymi (II i III filar).
I Filar: Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) – Obowiązkowy i Repartycyjny
To fundament Twojej przyszłej emerytury.
- Finansowanie: Składki (obecnie 19,52% podstawy wymiaru, dzielone między pracownika i pracodawcę) trafiają na indywidualne konto w ZUS. Część z nich finansuje bieżące emerytury (element repartycyjny), a reszta jest zapisywana na Twoim koncie (element zdefiniowanej składki).
- Kluczowe elementy:
- Konto w ZUS: Gromadzone są na nim zwaloryzowane składki.
- Waloryzacja: Co roku ZUS waloryzuje zgromadzone środki, by nie traciły na wartości.
- Wysokość emerytury: Jest to iloraz zgromadzonego kapitału (składki + kapitał początkowy + waloryzacje) oraz średniego dalszego trwania życia. Im później przejdziesz na emeryturę, tym wyższe będzie świadczenie, ponieważ kapitał jest większy, a okres jego wypłacania krótszy.
II Filar: Subkonto w ZUS i Otwarte Fundusze Emerytalne (OFE) – Obowiązkowy Kapitałowy
II filar jest obowiązkowy dla osób urodzonych po 1968 r. i tych, które przystąpiły do reformy. Po reformie w 2014 r. i kolejnych zmianach, rola OFE została ograniczona.
- Subkonto w ZUS: Na nie trafia część składki (aktualnie 7,3% podstawy wymiaru składki, dla osób nieposiadających OFE). Środki te podlegają waloryzacji i są dziedziczone.
- OFE: Otwarte Fundusze Emerytalne. Jeśli ubezpieczony złożył deklarację, część jego składki trafia do OFE, które inwestują te środki na rynku kapitałowym. Środki w OFE są również dziedziczone.
- „Suwak Bezpieczeństwa”: 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego środki z OFE są stopniowo transferowane na subkonto w ZUS.
III Filar: Dobrowolne Oszczędzanie – Kapitałowy i Prywatny
Ten filar jest całkowicie dobrowolny i ma na celu uzupełnienie świadczeń z I i II filara. Jest to klucz do utrzymania satysfakcjonującego poziomu życia na emeryturze.
- Kluczowe produkty:
- IKE (Indywidualne Konto Emerytalne): Oszczędności zwolnione z tzw. „podatku Belki” (podatku od zysków kapitałowych) w momencie wypłaty.
- IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego): Możliwość odliczenia wpłat od podstawy opodatkowania w danym roku podatkowym.
- PPK (Pracownicze Plany Kapitałowe): Automatyczny, dobrowolny system oszczędzania tworzony u pracodawcy, z wpłatami pracownika, pracodawcy i dopłatami państwa.
PPE (Pracownicze Programy Emerytalne): Tworzone przez pracodawców programy dodatkowego oszczędzania dla pracowników.
Wiek emerytalny i warunki
Aktualny powszechny wiek emerytalny w Polsce (obowiązujący od 1 października 2017 r.) wynosi:
- 60 lat dla kobiet.
- 65 lat dla mężczyzn.
Aby otrzymać emeryturę, należy osiągnąć wiek emerytalny i udokumentować jakikolwiek okres ubezpieczenia.
Prawo do emerytury minimalnej jest natomiast uzależnione od wymaganego stażu pracy:
20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.
Źródła:
W artykule korzystano z oficjalnych danych i opracowań dotyczących polskiego systemu ubezpieczeń społecznych oraz reformy emerytalnej, w tym:
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Gov.pl) – Sekcja Systemu Emerytalnego.
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) – Informacje na temat emerytur w wieku powszechnym, kapitału początkowego i historii ZUS.
- Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
- Opracowania analityczne i artykuły eksperckie dotyczące reformy emerytalnej z 1999 r. i funkcjonowania filarów emerytalnych. (Wyszukiwania z dnia 12 grudnia 2025 r.).
Zadzwoń i dowiedz się więcej Agnieszka Bajek.
